یادگیری سازمانی در مدیریت دانش

   در مقالات پیشین مطرح کردیم که امروزه دانش یک سرمایه نامشهود است که به عنوان یک عامل حیاتی و مهم در سازمان ها شناخته می شود. سازمان هایی در مقابله با چالش های خود موفق خواهند بود که بتوانند دانش سازمانی خود را مدیریت کرده و توسعه دهند. اما نکته ای که در اینجا قابل توجه خواهد بود این است که دستیابی به دانش و اندوخته های دانشی بدون یادگیری ممکن نیست. در واقع زمانی دانش سازمانی ایجاد شده و افزایش پیدا می کند که یادگیری صورت بگیرد.

   یادگیری در ذات مدیریت دانش نهفته است. تا جایی که بسیاری از متخصصان هدف مدیریت دانش را ایجاد یک سازمان یادگیرنده و نیز ایجاد یک جریان میان تولید کننده و مصرف کننده اطلاعات و مرتبط کردن آنها به یکدیگر می دانند. در واقع مدیریت دانش، به دنبال آسان کردن فرایند تسهیم دانایی جمعی در سازمان است و در همین راستا تلاش می کند تا سازمان را به یک سازمان یادگیرنده تبدیل کند تا دانش به شکلی کارآمد و در کمترین زمان در بین سطوح مختلف سازمان انتشار یابد. بنابراین مدیریت دانش نقش حیاتی و اصلی را در حمایت از یادگیری سازمانی ایفا می کند.

سازمان یادگیرنده

   همه سازمان ها یاد می گیرند؛ به این معنی که با محیط پیرامون خود سازگار می شوند. اما در دنیای رقابتی امروز، سازمان هایی موفقیت بیشتری به دست خواهند آورد که یادگیری موثرتر و اثربخش تری داشته باشند. این سازمان ها سازمان هایی هستند که ساختار سازمانی خود را منطبق با ساختار یک سازمان یادگیرنده ایجاد کرده اند.

   سازمان یادگیرنده سازمانی است که با تقویت مهارت های یادگیری و حافظه سازمانی خود، ظرفیت های یادگیری را در خود ایجاد کرده و توسعه می دهد. در این گونه از سازمان ها، تمامی فرایندها مبتنی بر چرخه حیات دانش (تولید و گردآوری، توزیع، تجزیه و تحلیل، ذخیره سازی و به کارگیری دانش) صورت می گیرد. سازمان های یادگیرنده با ایجاد یک محیط اشتراکی و تبادلی، به توسعه و رشد چرخه حیات اطلاعات و دانش در خود می پردازند. در واقع یادگیری نیاز همیشگی کارکنان تلقی می شود و کارکنان آن دائما با یادگیری جمعی و اشتراک گذاری آن روبرو هستند.

   ایجاد ساختار مبتنی بر یادگیری در سازمان، از یک سو باعث می شود تا سازمان ها در مقابل تغییر و تحولات محیطی خود منفعل نبوده و برای پاسخ گویی به این تحولات، تغییرات مطلوب سازمانی را در خود ایجاد کنند. از سوی دیگر تقویت و توسعه ظرفیت های یادگیری، به ایجاد و خلق دانش سازمانی جدید منجر می شود. به کارگیری این دانش سازمانی جدید به سازمان کمک می کند تا در دستیابی به اهداف و ماموریت های خود به صورت کارآمدتر عمل کند. پس می توان گفت که سازمان یادگیرنده سازمانی است که عملکردهایش از طریق یادگیری بهبود می یابد و اصلاح می شود.

آموزش و یادگیری، یک زیرساخت مدیریت دانش

   یادگیری در کنار مولفه آموزش، به عنوان یک زیرساخت مهم در استقرار و پیاده سازی صحیح مدیریت دانش در سازمان شناخته می شود. مدیریت دانش با رویکرد یادگیری سازمانی، به دنبال آسان سازی فرایند ایجاد و تسهیم دانش، همراه با فراهم آوردن محیط های کاری مثبت و سیستم پاداش های اثربخش است. اگر یک سازمان دارای انگیزه قوی یادگیری باشد، ساختارها و فرایندهایی را ایجاد می کند تا توانایی جمعی خود را در جذب، طبقه بندی و یادگیری اطلاعات و تبدیل آن به سرمایه دانشی افزایش دهد. ایجاد این ساختارها منجر به بهبود فرایند مدیریت دانش سازمانی خواهد شد. از سویی دیگر سازمان باید تلاش کند تا این مهارت و توانایی را از طریق آموزش، به دیگر کارکنان خود انتقال دهد.

   به صورت کلی، برای رشد و توسعه ظرفیت های یادگیری سازمان، رعایت موارد زیر ضروری است:

• ایجاد و ترویج فرهنگ کار تیمی و یادگیری گروهی؛
• توسعه سیستم ذخیره و مستندسازی برای ثبت تجارب و سوابق کاری در حافظه سازمانی؛
• ایجاد یک محیط مبتنی بر تعامل و اشتراک گذاری برای یادگیری کارکنان از تجارب موفق دیگران، گسترش سطح تعامل افراد، تبادل و آموزش جمعی مهارت های یادگیری به صورت مستمر و نیز تعامل سازنده با مراکز تولید دانش در خارج از سازمان؛
• ایجاد فضای رقابتی در زمینه یادگیری در عین رعایت حقوق مالکیت معنوی افراد و جلوگیری از هرگونه سوءاستفاده
• ایجاد یک نظام تشویق و پاداش اثربخش برای تشویق افراد به یادگیری و نهادینه سازی فرهنگ یادگیری و کنش گری.

مقالات مرتبط:

پیاده سازی مدیریت دانش

نقش فرهنگ سازمانی در مدیریت دانش

فناوری اطلاعات؛ زیرساخت فنی مدیریت دانش